Weg met de winterblues
door Jeanette van Wijk – Vitortho
Het regent, er waait een ijzige wind en het is koud. Tel daar de korte dagen en lange nachten bij op en een winterdip ligt op de loer.
Depressieve stemmingen tijdens najaar, winter en het vroege voorjaar zijn voor veel Nederlanders een terugkerend probleem. Voor een aantal van deze mensen zijn de klachten zo ernstig dat er sprake is van een winterdepressie. In principe kan dit iedereen overkomen, maar de grootste groep wordt gevormd door vrouwen tussen de 13 en 55 jaar. De klachten beginnen veelal in de herfst, verergeren in de winter en verdwijnen langzaam in de lente.
Seizoen Afhankelijke Depressie
Een winterdepressie wordt soms ingedeeld in de mate van ernst. De ernstige vorm wordt ook wel ‘Seasonal Affective Disorder’ (SAD) genoemd en is de echte winterdepressie. De benaming voor de lichte variant is ‘Subsyndromal Seasonal Affective Disorder’ (S-SAD), in de Nederlandse taal ook wel winterblues genoemd.
De meest voorkomende klachten van een winterdepressie zijn:
- (Extreme) vermoeidheid;
- Abnormaal veel behoefte aan slaap, soms wel meer dan 14 uur per dag;
- Verschuiving van het dag-nacht ritme, men voelt zich steeds later op de dag “wakker”;
- Somberheid, neerslachtigheid, onevenwichtigheid, prikkelbaarheid;
- Minder behoefte aan sociale contacten, afsluiten voor de buitenwereld;
- Concentratieproblemen;
- Veel eten, met name koolhydraatrijk voedsel;
- Gewichtstoename.
De symptomen van de winterblues zijn praktisch dezelfde als bij winterdepressie, maar zijn minder ernstig.
Oorzaken
De oorzaak van de winterblues of een winterdepressie ligt primair in het feit dat er minder daglicht per etmaal is. Maar wat zijn dan de gevolgen voor ons lichaam? Het daglicht wordt opgevangen door ons netvlies, dat een seintje geeft aan de pijnappelklier (epifyse). Deze klier zorgt voor chemische processen in de hersenen. Er worden stoffen aangemaakt die onze innerlijke biologische klok regelen. Eén van die stoffen is melatonine, dat geproduceerd wordt als het donker is. Daglicht verlaagt de melatonineproductie. Dit systeem wordt verstoord als er minder daglicht is; de hoeveelheid melatonine in het lichaam blijft te hoog en het lichaam denkt dat het nog nacht is. Dit kan de vermoeidheid verklaren die veel mensen met een winterdepressie ervaren. Maar er is meer…
Serotonine -> melatonine
Melatonine wordt gevormd uit serotonine (zie figuur 1), het ‘gelukshormoon’. Wanneer er een overproductie van melatonine is, heeft dit logischerwijs een negatieve invloed op de hoeveelheid serotonine. Er ontstaat een tekort aan serotonine, wat vele gevolgen voor ons lichaam en onze stemming heeft. Serotonine heeft als regulator en neurotransmitter verschillende functies in het lichaam. Ons denken, voelen en onze gedragingen zijn bijvoorbeeld sterk afhankelijk van de hoeveelheid serotonine. Voldoende serotonine in de hersenen brengt rust, relaxatie en milde euforie. Een tekort aan serotonine kan leiden tot tegengestelde gevoelens zoals depressiviteit, angst, onrust en verminderde controle over onze impulsen.
Serotonine heeft ook een pijnverminderend effect, doordat het de productie van
Nieuwsgierig geworden naar de rest? Neem dan een abonnement en u krijgt het blad ieder kwartaal thuisgestuurd, of bestel dit tijdschrift.